نوشته‌ها

چسب صنعتی می تواند جایگزین چسب های معمولی، سیمان، لعاب یا خمیر شود. چسب صنعتی به هر ماده ای گفته می شود که به یک سطح یا هر دو سطوح دو ماده جداگانه زده می شود تا آن ها را به هم متصل کند و از جداشدگی شان جلوگیری کند.

استفاده از این چسب ها مزایای بسیار زیادی دارد و نسبت به دوختن، اتصال مکانیکی، اتصال گرمایی و… کاربرد بیشتری نیز دارد. از این مزایا می توان به توانایی اتصال مواد مختلف، توزیع متعادل تر تنش در حول مفصل، اقتصادی بودن این پروسه مکانیکی ساده، بهبود جنبه زیبایی طراحی و افزایش انعطاف پذیری طراحی اشاره کرد.

معایب استفاده از این چسب ها نیز شامل کاهش توانایی در دماهای بالا، ضعف نسبی در اتصال اشیا بزرگ که دارای سطح تماس کوچکی با هم هستند و سختی بیشتری هنگام جداسازی دو جسم در هنگام انجام تست ها، می شود. چسب ها معمولا بر اساس میزان چسبندگی شان طبقه بندی می شوند. پس از آن نیز به دو دسته چسب های واکنش دهنده و غیر واکنش دهنده تقسیم می شوند که در واقع بیان می کند که آیا چسب برای سخت شدن و خشک شدن، واکنش شیمیایی می دهد یا خیر. همچنین میتوان آنان را بر اساس آنکه ماده خام آنان از منبعی طبیعی به دست آمده یا توسط واکنش های فیزیکی تولید شده، به دو دسته طبقه بندی کرد.

چسب صنعتی هم چنین به نام سوپرچسب ها یا چسب های فوری شناخته می شوند، فاقد حلال هستند و زمان خشک شدن کوتاهی دارند. این چسب ها به خاطر نوع چسبندگی خارق العاده شان، شناخته می شوند و بسیار سریع عمل می کنند. این چسب ها در عرض چندین ثانیه در حضور یک سطح ضعیف همانند سطح مرطوب و با گستره ی وسیعی از لایه ها به خوبی اتصال برقرار می کنند.

استفاده از چسب در گذر زمان

تولید و مصرف چسب از گذشته دور رایج بوده است. در قدیم، از موادی چون قیر،صمغ درختان و سیریش به عنوان چسب استفاده می‌کردند. تا قرن نوزدهم چسب‌ها منشاء حیوانی و یا گیاهی داشته‌اند. چسب‌های حیوانی بطورعمده بر مبنای کلوژن بودند که پروتئین اصلی پوست، استخوان و رگ و پی است و چسب ‌های گیاهی از نشاسته و دانه ‌های گندم، سیب زمینی و برنج تهیه می ‌شدند.

کاربردهای متنوع چسب‌

از قرن نوزدهم به بعد با پیدایش چسب ‌های سنتتیک که درآزمایشگاه ها پلیمر ساخته شده اند، چسب‌های گیاهی و حیوانی از صحنه خارج یا بسیار کمرنگ شدند. صنعت چسب به صورت گسترده ای در حال رشد می باشد و تعداد محدودی وسایل مدرن ساخت بشر وجود دارد که از چسب در آن ها استفاده نشده است. دراتصالات اغلب وسایل، از یک جعبه بسیار ساده تا هواپیمای پیشرفته بوئینگ ۷۴۷، از چسب استفاده شده است.

اجزای تشکیل دهنده چسب‌ها

چسب‌ها، همگی حاوی پلیمرهستند. پلیمرها در حین سخت شدن چسب‌ها به وسیله واکنش شیمیایی به پلیمر افزایشی یا پلیمر تراکمی تبدیل می ‌شوند. پلیمرها به چسب ‌ها قدرت چسبندگی می ‌دهند. می ‌توان آن ها را به صورت رشته ‌هایی از واحد های شیمیایی در نظر گرفت. پلیمرها در دماهای بالا مایع می شوند و در حلال‌ های مناسب حل می ‌گردند. خاصیت مایع شدن آن ها در چسب ‌های حرارتی و خاصیت حل شوندگی آن ها در چسب ‌های بر پایه حلال، یک امر مهم و اصلی می ‌باشد. پلیمرهای شبکه ‌ای در صورت گرم شدن مایع نمی شوند و ممکن است در حلال ‌ها حل نشوند.

افزودنیهای دیگر به چسب

بسیاری ازچسب‌ ها، علاوه بر مواد پلیمری دارای افزودنی هایی هستند، از قبیل:

– مواد پایدارکننده که مقاومت در برابر تخریب توسط اکسیژن و اشعه را افزایش می دهند.

– مواد نرم کننده که قابلیت انعطاف را افزایش می‌ دهند.

– مواد پرکننده معدنی که میزان سخت شدن را کاهش می ‌دهند و خاصیت مایع شدن را تغییر می دهند.

چسب های صحافی بسته به نوع کاربرد، انواع و اقسام مختلفی دارند. اغلب چسب های مورد استفاده در این صنعت با پایه های رزینی و پلیمری هستند و در دسته ی چسب های ترموپلاستیک قرار دارند. چسب های مصرفی به دو دسته تقسیم می شوند: چسب های گرم و چسب های سرد.

از گذشته برای صحافی کتاب، شیوه های گوناگونی وجود داشته است. در روش های ابتدایی، انتهای کتاب ها دوخته میشد. با گذشت زمان و به وجود آمدن برخی از چسب های جدید، از چسب هایی با منشا حیوانی و سپس از چسب‌ های سیلیکاتی و پلی وینیل استاتی استفاده میشد. در سال ‌های اخیر تیراژ کتاب بسیار افزایش یافته است و با توجه به سرعت صحافی پایین با چسب های سنتی، عموماً مشکلات زیاد در تحویل کتب ایجاد میشد. با ارائه چسب ‌های گرم و سرد و با استفاده از دستگاه ‌های اتوماتیک سرعت صحافی افزایش خیلی بالایی داشته است. امروزه با استفاده از این چسب ها امکان صحافی چند هزار جلد کتاب در یک ساعت نیز ایجاد شده است.
چسب‌های صحافی ترکیبی از چند پلیمر، عوامل چسبنده، اصلاح کننده ویسکوزیته و پایدار کننده‌ های حرارتی می ‌باشند. با تغییر مقدار هریک از این اجزاء می توان خواص متفاوتی از چسب‌ های گرم به دست آورد. لازم به ذکر است که در انتخاب یک چسب بایستی پارامترهای مختلفی بررسی شوند. رنگ، ویسکوزیته، زمان گیرایی، نقطه نرم شوندگی، میزان چسبندگی، قیمت و شرایط مصرف مثل نوع دستگاه و نوع جلد، مشخص کننده نوع چسب مصرفی می ‌باشد.

چسب های سرد و کاربردهای آن

به طور کلی چسب های سرد برای عطف کتاب به کار گرفته می شوند. در کارگاه های کوچک صحافی، از این چسب ها به صورت دستی استفاده می شود و با برس اعمال می شوند. در چاپخانه های بزرگتر، دستگاه های متنوعی برای اعمال این قبیل چسب ها وجود دارد. خاصیت اصلی این چسب های سرد، نگهداری عطف کتاب است. به صورتی که فرم یکپارچه در حین استفاده از کتاب حفظ گردد.

این چسب ها بر پایه پلی وینیل استات تولید می شوند و در دسته ارزانترین و در دسترس ترین چسب ها طبقه بندی می شوند. عموما از این چسب ها با نام چسب چوب یاد می شود.

چسب های گرم و کاربردهای آن

چسب های گرم نیز عمدتا برای عطف کتاب به کار می روند. این چسب ها عموما بر پایه اتیل وینیل استات یا سنتتیک رابر هستند و تفاوت آن ها در مواد افزودنی دیگری است که بسته به فرمولاسیون آن ها متغیر است. با توجه به انواع کاغذهای موجود در بازار، این چسب ها نیز گستردگی زیادی دارند. به صورت کلی، چسب های گرم با توجه به کاغذهای تحریری، کاغذهای گلاسه و گرماژهای متفاوت مورد استفاده قرار می گیرند و با توجه به کاغذ و جلد مورد استفاده برای این کار تعیین می شوند.

چسب های صحافی گرم بهترین چسب هایی هستند که در جلدسازی و شومیز کردن به خصوص برای کتاب مورد استفاده قرار می ‌گیرند. این چسب ها به صورت جامد هستند و در حرارت خاصی مایع می ‌شوند و بسته به کارخانه سازنده زمان چسباندن آن از ۱۰ ثانیه تا ۵۰ ثانیه متغیر می ‌باشد.

این چسب ها حتما باید با دستگاه چسب گرم مورد استفاده قرار بگیرند و نمی‌ توان با قلمو از آن ها استفاده کرد. خاصیت خوب این چسب ها این است که آب در آن ها نفوذ نمی کند و دچار حفره نمی شوند.Bottom of Form

 

از چسب برای اتصال دادن پلاستیک ها، چوب ها، کاغذ، سرامیک و فلزات استفاده می ‌شود. خاصیت چسبانندگی یک محصول به نیروهای چسبندگی آن بستگی دارد. بعضی از محصولات به خاطر داشتن گروه‌ هایی با جاذبه‌ های واندروالسی بیشتر چسبندگی بهتری دارند. چسب هایی که چسبندگی خوبی نداشته باشند با افزودن یک اسید آلی یا موادی که گروه‌ هایی با جاذبه واندروالسی دارند، به صورت قابل اتصال در می‌آیند. برای هر ماده‌ای با توجه به جنس و ساختار و نوع استفاده باید چسب مناسبی انتخاب کرد. چسب یکی از اختراعات انسان است که صدها سال طول کشیده است تا به چسبی که امروزه در زندگی روزمره استفاده می کنیم برسد. در حال حاضر چسب یک صنعت میلیون دلاری با انواع مختلف و کاربردهای گوناگون است.

يکي از قديمی ترين روش های اتصال اجسام به يکديگر استفاده از چسب بوده است و آثار گذشته نشان مي دهد که حدود سه هزار سال قبل از چسب نیز استفاده مي شده است. چسب های قديمي حالتي شبيه به قير داشته اند و از آن ها به صورت ساروج در ساخت برج بابل استفاده شده است. تا قرن بيستم تکنولوژي چسب ها پيشرفت بسيار کمي داشته است. در جنگ جهاني دوم قدم های بزرگی براي اتصال فلزات به يکديگر و به ساير مواد برداشته شد، زیرا نیاز شدیدی احساس می شد. به همین منظور از مخلوط رزين فنلي باپلي کلروپرن و تيتريل با چسب ها، چسب هاي مفيدي ساخته شد.
در سال 1950 برای چسباندن فلزات به يکديگر تلاشي فراوان شد و نمونه هايي از چسب هاي اپکسي که قدرت چسبندگي بسيار خوبي به مواد مختلف دارند، تهيه گرديد.
تکنولوژي چسب ها در سه دهه اخير رشد زيادي داشته است. آمار نشان مي دهد که در سال 1966 در حدود هفت ميليون پوند چسب در دنيا مصرف شده است که نسبت به سال گذشته پانزده درصد افزايش داشته است. چسب هاي ساختماني از رشد توليد و مصرف بيشتري برخوردارند و فرمول هاي جديدي از اين نوع چسب ها همواره براي کاربردهاي جديد ارائه مي گردد. توليد کنندگان اين چسب ها هم براي توليد انواع آن ها در رقابت مي باشند.
امروزه در دنيا بيش از صدها سازنده و فرمول دهنده چسب وجود دارند و اين تعداد روز به روز افزايش مي يابد. براي مثال صنعت چسب در آمريکا بصورت يک حرفه تخصصي در آمده است که در آن هزاران نفر به کار و فعاليت مشغول هستند.

کاربردهاي گوناگون چسب‌ :

از قرن نوزدهم تاکنون، به تدريج با پيدايش چسب‌هاي سنتتيک ساخته شده در صنعت پليمر، چسب‌هاي سنتي و گياهي و حيواني از صحنه خارج شده اند. صنعت چسب به صورت گسترده اي در حال رشد مي‌باشد و تعداد محدودي وسايل مدرن ساخت بشر وجود دارد که از چسب در آن ها استفاده نشده است. در اتصالات اغلب وسايل از يک جعبه بسيار ساده غلات گرفته تا هواپيماي پيشرفته بوئينگ 747 از چسب استفاده شده است.

امکانات بشر مي‌تواند بوسيله چسب‌ها اصلاح گردد. از چسب در سيمان‌ هاي سخت شده توسط UV در دندانپزشکي و سيمان ‌هاي پيوند آکلريليک در جراحي استخوان استفاده می شود. پيشرفت جديدي که اخيرا در کاربرد چسب حاصل گشته است، اتصال ريل‌ هاي فولادي و ترامواي جديد شهر منچستر بوده است. چسب‌ها نه تنها براي موادي که بايستي چسبانده و بهم پيوسته شوند، بلکه در ايجاد چسبندگي براي موادي از قبيل جوهر تحرير، رنگ ها و ساير سطوح پوششي، وسايل بتونه کاري و وجوه مياني در مواد ترکيبي از قبيل فولاد يا بافت پارچه، در تايرهاي لاستيکي و شيشه‌ يا الياف در پلاستيک‌ها استفاده می شوند.

اجزاي تشکيل دهنده چسب‌ها عبارتند از:

– مواد پلیمری که به چسب‌ها قدرت چسبندگي مي ‌دهند.

– مواد پايدار کننده در برابر تخريب توسط اکسيژن و UV

– مواد نرم کننده که قابليت انعطاف را افزايش مي‌ دهند و دماي تبديل شيشه‌اي را کاهش مي ‌دهند.
– مواد پر کننده معدني که ميزان انقباض در سخت شدن را کاهش مي ‌دهند و خواص روان شدن را قبل از سخت شدن تغيير مي‌ دهند و خواص مکانيکي نهايي را بهبود مي ‌بخشند.
– مواد تغليظ کننده.
– معرف هاي جفت کننده سيلاني.

در پايان جهت نشان دادن ميزان مصرف چسب ها در جهان کافی است به رشد مصرف اين چسب ها در آمريکا توجه کنید. در فاصله سال هاي 1946 تا 1976 ميزان مصرف اين قبيل چسب ها از حدود 5/3 ميليون کيلوگرم به حدود 100 ميليون کيلوگرم افزايش يافته است.